Wieczne chemikalia w modzie
Branża odzieżowa produkuje dziś więcej niż kiedykolwiek. W ciągu roku globalna produkcja włókien wzrosła o 7 miliardów ton, a emisja CO₂ związana z ich wytwarzaniem zwiększyła się w ciągu ostatnich pięciu lat o 20%. Wraz z produkcją rośnie ilość odpadów i zanieczyszczeń chemicznych. Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie sprzeciwia się strategiom sprzedażowym takim jak Black Friday nakręcających niepotrzebną konsumpcję. To właśnie ubrania stanowią produkt najczęściej kupowany w Polsce podczas Czarnego Piątku.
Problem związany z branżą modowa jest rozległy, rzadko jednak pojawia się w ujęciu niebezpiecznych substancji chemicznych. W tekstyliach używanych jest więcej szkodliwych substancji chemicznych niż w innych produktach. Kupując ubranie, nie wiemy na jakie chemikalia narażamy swoje zdrowie.
Przykładem bardzo problematycznych substancji są PFAS, grupa ponad 10 000 związków per- i polifluoroalkilowych wykazująca wyjątkową trwałość w środowisku. Dlatego nazywana jest „wiecznymi chemikaliami”. Mogą one gromadzić się w glebie i wodzie, a wiele z nich kumuluje się również w organizmach ludzi i dzikich zwierząt.
W sektorze tekstylnym wykorzystuje się około 50% całkowitej globalnej ilości PFAS. Substancje te stosowane są głównie po to, by nadać materiałom odporność na wodę i brud. Z tego względu szeroko używa się ich jako repelentów i impregnatów w odzieży outdoorowej oraz akcesoriach sportowych – takich jak wodoodporne buty, kurtki, plecaki czy namioty. Wykorzystuje się je również przy obróbce skóry i w tekstyliach domowych, m.in. dywanach i obrusach. Większość tych zastosowań nie jest niezbędna i ma bezpieczne alternatywy.
Zanieczyszczenie PFAS to problem ogólnoeuropejski. Według projektu Forever Pollution Project w Europie zidentyfikowano już 23 000 zanieczyszczonych lokalizacji oraz ponad 21 000 miejsc potencjalnie skażonych. Te tzw. „wieczne chemikalia” trafiają do wody pitnej, gleby, żywności i powietrza. W niektórych regionach, np. w Saint-Louis we Francji, lokalne władze zaleciły kobietom w ciąży i dzieciom, by nie piły wody z kranu z powodu zbyt wysokiego poziomu PFAS. To niestety tylko jeden z wielu przykładów.
Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie wraz z ponad 100 organizacjami pozarządowymi poparła apel o wprowadzenie do 2030 roku ograniczeń w produkcji i stosowaniu substancji z grupy PFAS oraz o oczyszczenie terenów już skażonych. Apelujemy do Komisji Europejskiej o utrzymanie planowanego, kompleksowego zakazu obejmującego całą grupę PFAS, z minimalnymi wyjątkami i ograniczonym w czasie okresem przejściowym.
Apel przedstawia osiem kluczowych powodów, dla których konieczne jest podjęcie przez UE pilnych działań w sprawie PFAS – od zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i wody pitnej po rolę PFAS w kryzysie różnorodności biologicznej i klimatycznym oraz bariery, jakie te substancje chemiczne stwarzają dla czystej gospodarki o obiegu zamkniętym. Podkreśla również, że wiele alternatywnych rozwiązań niezawierających PFAS jest już dostępnych lub znajduje się w fazie rozwoju, co dowodzi, że odejście od PFAS jest zarówno możliwe, jak i już ma miejsce.
Każdy może się również zaangażować podpisując petycję #banPFAS: https://action.wemove.eu/sign/2024-01-ban-forever-chemicals-EN
Nie kupuję. Nie marnuję
Mieszkanki i mieszkańców Krakowa oraz okolic zapraszamy natomiast na warsztaty „Nie kupuję. Nie marnuję”, które odbędą się 29 listopada w Aptece Designu w Krakowie. Udział jest bezpłatny. Konieczna jest rejestracja.
Podczas spotkania uczestniczki i uczestnicy otrzymają solidną dawkę praktycznej wiedzy i dobrej energii. W programie m.in. tworzenie naturalnych detergentów z Joanną Baranowską (Organiczni.eu), pomadek z wosku pszczelego z Jolantą Siwak (Naturalnie.co) oraz warsztaty kiszenia z Kają Nowakowską (Mead Ladies). Część spotkania poświęcona będzie również tematyce dezinformacji i greenwashingu – poprowadzi ją Agnieszka Tobijasiewicz z organizacji Demagog.
Źródła:
- https://textileexchange.org/knowledge-center/reports/materials-market-report-2024/?gad_source=1&gad_campaignid=904766383&gbraid=0AAAAADIvnUx-AXD4POHFFFqupbZKt4joc
- https://bank.pl/co-i-za-ile-polacy-kupuja-w-black-friday
- https://ekonsument.pl/materialy/pobierz/766
- https://foreverpollution.eu/
