Androidy w choreografii Roberta Bondary

W czasach bezprecedensowego rozwoju technologii sztuczna inteligencja nie tylko uczy się i komunikuje z nami. Już dziś tworzy sztukę, wspiera medycynę i współdecyduje o sprawach, które jeszcze niedawno należały wyłącznie do człowieka. Drukowanie tkanek i organów, projektowanie humanoidalnych robotów czy powierzanie algorytmom odpowiedzialności za nasze wybory przestaje być wizją przyszłości. To rzeczywistość. Przyszłość znana z kart powieści i kadrów filmowych wkracza w nasze „tu i teraz”, niepostrzeżenie stając się codziennością. Balet Androidy inspirowany jest twórczością Isaaca Asimova i Philipa K. Dicka. Zanurzony w estetyce neo-noir i cyberpunku oraz pulsie współczesności, dotyka naszych lęków i fascynacji.

W świecie dotkniętym katastrofą ekologiczną Łowca wraz z Dr Ræ, badaczką androidów, tropią zbuntowane istoty, które przekroczyły granicę wyznaczoną im przez człowieka. Pościg staje się jednak czymś więcej niż misją. Prowadzi bohaterów ku wewnętrznej przemianie i konfrontacji z fundamentalnymi pytaniami o świadomość, empatię i granice człowieczeństwa.

Czy sztuczna inteligencja albo inne, nieznane nam jeszcze formy życia będą zdolne kiedyś odczuwać? Czy godność i podmiotowość są wyłącznie ludzkim przywilejem, czy też będziemy musieli na nowo zdefiniować granice tego, co uznajemy za „osobę”? A może w obliczu nowych bytów to my ujawniamy własne słabości i lęki, odkrywając, że to właśnie nasza definicja człowieczeństwa wymaga rewizji?

Robert Bondara, twórca posługujący się sugestywną choreograficzną metaforą, splata w swoim wyrazistym języku klasykę z nowoczesnością, od techniki tańca na puentach po ruch przekraczający granice stylów. Każdy gest niesie u niego myśl, każda scena prowokuje do refleksji, a cały spektakl staje się opowieścią nie tyle o androidach, ile o nas samych. To poruszająca wizja jutra, które już dziś puka do naszych drzwi.

– Od zarania dziejów człowiek jest zafascynowany tą cząstką siebie, która może stworzyć coś, co byłoby odbiciem nas samych – mówi Robert Bondara, choreograf spektaklu w wywiadzie dla magazynu Vogue. – Stąd wszystkie legendy, od Golema po historię Frankensteina. A dziś naprawdę zaczynamy kreować zupełnie nowe byty, tworzyć sztuczną inteligencję, budować humanoidalne roboty, więc opowieści o androidach nie są już tak odrealnione. Naukowcy mówią: to nie jest kwestia „czy”, lecz „kiedy” sztuczna inteligencja zyska świadomość swej podmiotowości. Zapragnąłem opowiedzieć o tej sferze w najnowszym spektaklu – podsumowuje.

Muzykę do baletu stworzył Przemysław Zych – kompozytor i pedagog związany z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina, artysta doświadczony w projektach scenicznych, współtwórca spektakli multimedialnych, autor m.in. opery kameralnej Poiesis na podstawie dramatu Zbigniewa Herberta oraz baletu Alicja w Krainie Czarów. Warstwę wizualną spektaklu dopełniają futurystyczne projekcje Kamila Polaka, scenografia Diany Marszałek oraz kostiumy autorstwa Martyny Kander, budujące spójną, utrzymaną w dystopijnym klimacie mrocznego świata przyszłości estetykę. Orkiestrę Teatru Wielkiego – Opery Narodowej poprowadzi Marta Kluczyńska.

Realizatorzy:

Choreografia – Robert Bondara